Bymarka

Bymarka er ein del av det store friområdet som strekker seg frå Dale like nord til Håtangen som skil Gandsfjorden frå Riskafjorden. Friområdet omfattar viktige turmål som Lifjell og Lihalsen. Dette var tidlegare ein del av garden Li, den vestlegaste garden i Riskakverven, og ligg mot Sandvigå i Gandsfjorden. Vi har ikkje opplysningar om busetting i Sandviga, men på Riska-sida ligg eit bruk, Grytvik/Grytvigjå, som opphavleg var husmannsplass under Li. Husa der er registrerte som verneverdige og godt vedlikehaldne.

I 1934 kjøpte Stavanger Turistforening eit område på 900 mål her og begynte å kalle det for Bymarka. Dette skulle vera utfartsområde for folk i Stavanger. St. Hansaftan i 1936 var det offisiell opning med båtskyss frå byen, svømmeoppvising, avsynging av Stavangersangen, dans og rakettoppskyting. Kvar søndag var det tilbod om båtskyss til Bymarka, og mange reiste for å bade eller for å bestige Lifjell.

Det gikk ikkje så lang tid før interessa for å reise hit avtok, og grunnlaget for båtruta blei borte. Men framleis ligg Bymarka der med eit fint friområde, ei god badestrand, og ei lita brygge til å gå i land på. Lifjell eit populært turmål, men nå går dei fleste opp frå Li eller Dale.

Bymarka, det gamle friområdet på austsida av Gandsfjorden, kan by på ei lita brygge for ilandstiging, men ikkje eigna for lengre opphald.

DALE

Dale er meir enn ein parkeringsplass. Det var ein gard, ein gammal gard, som lenge var kyrkje- og kongegods, men på slutten av 1600-talet kom han på private hender. På slutten av 1800-talet var garden delt opp i fire bruk. I 1912 selde alle brukarane gardane sin til Stavanger kommune og Stavanger amt.

Det var behovet for eit nytt sinnssjukehus for Stavanger by og Stavanger amt som låg bak oppkjøpet. Dale blei vald fordi «man ved indkjøp av samtlige brug vilde være fuldstændig fri for alt naboskab», siterer Gro Fløysvik i ein artikkel om Dale. Alt året etter sto første del av Dale asyl ferdig. Asylet hadde ein kapasitet på 196 pasientar og framsto som ei minisamfunn på austsida av Gandsfjorden. Asylet fungerte i stor grad som eit sjølvstendig og sjølvforsynt samfunn med eigan kraft­stasjon, skule, forsamlingslokale og bustadar for dei tilsette. Eigedomen var på 4500 da, og pasientane deltok i drifta som ein del av terapien.

Asylet var under stadig utvikling både fysisk og fagleg. På 1930-talet starta ein med sjokkbehandling av pasientar, frå 1942 tok ein bruk elektrosjokk i terapien. Den første pasienten blei lobotomert i 1953, to år etter begynte ein å ta i bruk beroligande medikamenter.

Asylet heitte frå starten Dale sidssygehus, i 1965 skifta det namn til Rogaland psykiatriske sjukehus. ­Namneskiftet symboliserte også ei fagleg nyorientering. På det meste, i 1973 hadde sjukehuset 583 pasientar. Med alle tilsette var innbyggrtalet på det meste bortimot 900 og det var reist ein stor bygningsmasse for å huse alle folka og alle funksjonane som det var behov for.

Badeplass - Swimming area Båndtvang for hunder - Dogs in leash Fortøyningsbolter - Mooring bolts Fiske - Fishing area Ombord- og ilandstigningsbrygge Teltplass - Camping site Tursti - Footpath
  • lørdag

    7 ms
  • søndag

    12 ms
  • mandag

    8 ms

I 1934 fikk Stavanger Turistforening en stor eiendom i den nordvestlige delen av Lifjell. Eiendommen fikk navnet Bymarka og skulle være et bade- og rekreasjonsområde for Stavangers befolkning. Området er ikke spesielt populært som båtutfartsområde p.g.a. bølger fra nyttetrafikken i Gandsfjorden.

Det er et flott turterreng i området og merkede løyper både til Dalsnuten og Lifjell. Her finnes det også en enkel ilandstigningsbrygge og sandstrand for bading.

Husk båndtvang 1.april - 20. august!!

[Ut.no for Dalsnuten]
[Ut.no for Lifjell]


Boka: I Fjordane - Ryfylke Friluftsråd Tekst og bilder fra boka:
I Fjordane - Ryfylke Friluftsråd Tekst - Roy Høyby
Foto - Lise Bjelland
Les mer om boka her